#61 zakresem pojęcia „ruchu pojazdów” jest również sytuacja, w której pasażer stojącego pojazdu otwierając drzwi uszkadza sąsiedni pojazd, również nie będący w ruchu


W dniu 15 listopada 2018 roku w sprawie o sygnaturze akt C 648/17 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, iż zakresem pojęcia „ruchu pojazdów” jest również sytuacja, w której pasażer stojącego pojazdu otwierając drzwi uszkadza sąsiedni pojazd, również nie będący w ruchu i tego typu zdarzenie podlega odpowiedzialności ubezpieczyciela w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia OC właściciela pojazdu.
Orzeczenie zapadło w związku z wnioskiem Sądu Najwyższego Łotwy do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, a odnoszącym się do ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych oraz egzekwowania od ubezpieczycieli tego typu roszczeń. Impulsem do wydania przedmiotowego orzeczenia był spór zaistniały pomiędzy BTA Baltic Insurance Company a Baltijas Apdrošināšanas Nams w zakresie zwrotu świadczenia, które zostało wypłacone z tytułu ubezpieczenia jednemu z klientów BTA.
W dniu 24 października 2008 roku pasażer samochodu stojącego pod supermarketem podczas otwierania drzwi uszkodził pojazd zaparkowany obok. Z powstałego zdarzenia kierujący spisali oświadczenie, iż szkoda została spowodowana przez pasażera pierwszego pojazdu, tym samym kierowca pierwszego pojazdu przyznał się do winy. Poszkodowany kierowca złożył wniosek o wypłatę odszkodowania do swojego ubezpieczyciela – BTA u którego miał wykupioną polisę od odpowiedzialności cywilnej. W związku z tym, iż BTA wypłaciła poszkodowanemu kierowcy stosowne odszkodowanie, następnie zwróciła się do ubezpieczyciela sprawcy szkody o zapłatę wskazanej należności. BAN – czyli ubezpieczyciel sprawcy zdarzenia, odmówił wypłaty odszkodowania, a jako powód odmowy wskazane zostało, iż pojazdy uczestniczące w zdarzeniu były unieruchomione.
Sąd odsyłający miał wątpliwość, czy czynność polegająca na otwarciu drzwi pojazdu nie będącego w ruchu stanowi użytkowanie pojazdu, które jest zgodne ze zwykłą funkcją tego pojazdu, a także, czy pojęcie ruchu pojazdów zawarte w art. 3 ust. 1 dyrektywy obejmuje również przypadki, gdy z samochodu korzysta pasażer?
Trybunał Sprawiedliwości orzekł w sposób następujący:
„Należy przypomnieć w tym względzie, że pojęcie „ruchu pojazdów”, zawarte w art. 3 ust. 1 pierwszej dyrektywy, nie może zostać pozostawione uznaniu każdego państwa członkowskiego, lecz stanowi autonomiczne pojęcie prawa Unii, które należy interpretować, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, z uwzględnieniem w szczególności kontekstu tego przepisu oraz celów uregulowania, w którego skład on wchodzi (wyroki: z dnia 4 września 2014 r., Vnuk, C‑162/13, EU:C:2014:2146, pkt 41, 42; a także z dnia 28 listopada 2017 r., Rodrigues de Andrade, C‑514/16, EU:C:2017:908, pkt 31).
32      Tymczasem przepisy Unii w dziedzinie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów zmierzają, po pierwsze, do zapewnienia swobodnego poruszania się pojazdów przebywających zwykle na terytorium Unii Europejskiej, jak i przemieszczania się osób w tych pojazdach, a po drugie, do zagwarantowania ofiarom wypadków spowodowanych przez te pojazdy podobnego sposobu traktowania, bez względu na miejsce w obrębie Unii, w którym nastąpi wypadek (zob. podobnie wyroki: z dnia 23 października 2012 r., Marques Almeida, C‑300/10, EU:C:2012:656, pkt 26; z dnia 4 września 2014 r., Vnuk, C‑162/13, EU:C:2014:2146, pkt 50; z dnia 28 listopada 2017, Rodrigues de Andrade, C‑514/16, EU:C:2017:908, pkt 32).
33      Ponadto kierunek rozwoju tych przepisów wskazuje, że prawodawca Unii nieustannie dąży do zapewnienia ochrony ofiarom wypadków spowodowanych przez omawiane pojazdy i wspiera realizację tego celu (wyroki: z dnia 4 września 2014 r., Vnuk, C‑162/13, EU:C:2014:2146, pkt 52–55; a także z dnia 28 listopada 2017 r., Rodrigues de Andrade, C‑514/16, EU:C:2017:908, pkt 33).
34      W świetle powyższych rozważań Trybunał orzekł, że art. 3 ust. 1 pierwszej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że zawarte w nim pojęcie „ruchu pojazdów” nie jest ograniczone do sytuacji ruchu drogowego, to znaczy ruchu na drodze publicznej, ale obejmuje każde użytkowanie pojazdu, które jest zgodne ze zwykłą funkcją tego pojazdu (zob. podobnie wyroki: z dnia 4 września 2014 r., Vnuk, C‑162/13, EU:C:2014:2146, pkt 59; a także z dnia 28 listopada 2017 r., Rodrigues de Andrade, C‑514/16, EU:C:2017:908, pkt 34).
35      W tym względzie Trybunał określił, że w zakresie, w jakim pojazdy mechaniczne, o których mowa w art. 1 pkt 1 pierwszej dyrektywy, mają, niezależnie od swych cech, zwykle służyć jako środki transportu, pojęcie to obejmuje swym zakresem każde wykorzystanie pojazdu w charakterze środka transportu (wyrok z dnia 28 listopada 2017 r., Rodrigues de Andrade, C‑514/16, EU:C:2017:908, pkt 37, 38).
36      W niniejszym przypadku należy stwierdzić, że czynność otwarcia drzwi pojazdu stanowi użytkowanie środka transportu zgodne z jego funkcją, ponieważ umożliwia w szczególności wsiadanie lub wysiadanie osób, które będą się przemieszczały, oraz załadunek i wyładunek przedmiotów, które będą przewożone tym pojazdem.
37      Wniosku tego nie podważa okoliczność, że wypadek miał miejsce podczas postoju pojazdów będących przedmiotem sporu w postępowaniu głównym i że stały one wtedy na parkingu.
38      Należy bowiem przypomnieć, po pierwsze, iż fakt, że pojazd uczestniczący w wypadku był nieruchomy w chwili, w której wypadek nastąpił, nie wyklucza sam w sobie, że użytkowanie tego pojazdu w takiej chwili może być związane z jego funkcją jako środka transportu i w rezultacie być objęte zakresem pojęcia „ruchu pojazdów” w rozumieniu art. 3 ust. 1 pierwszej dyrektywy (wyrok z dnia 28 listopada 2017 r., Rodrigues de Andrade, C‑514/16, EU:C:2017:908, pkt 39). Otwarcie drzwi następuje zaś zazwyczaj wyłącznie podczas postoju pojazdu.
39      Ponadto Trybunał orzekł również, że kwestia, czy silnik danego pojazdu był czy nie był włączony w chwili zajścia wypadku, też nie jest rozstrzygająca (wyrok z dnia 28 listopada 2017 r., Rodrigues de Andrade, C‑514/16, EU:C:2017:908, pkt 39).
40      Z kolei w odniesieniu do okoliczności, że rozpatrywane w postępowaniu głównym pojazdy znajdowały się na parkingu, należy przypomnieć, że zakres pojęcia „ruchu pojazdów” w rozumieniu art. 3 ust. 1 pierwszej dyrektywy nie zależy od cech terenu, na którym pojazd jest użytkowany (zob. podobnie wyroki: z dnia 28 listopada 2017 r., Rodrigues de Andrade, C‑514/16, EU:C:2017:908, pkt 35; a także z dnia 20 grudnia 2017 r., Núñez Torreiro, C‑334/16, EU:C:2017:1007, pkt 30).
41      Jeżeli chodzi o okoliczność, że wypadek rozpatrywany w postępowaniu głównym nie jest wynikiem działania kierowcy pierwszego pojazdu, lecz pasażera, należy przede wszystkim wskazać, że art. 3 ust. 1 pierwszej dyrektywy stanowi ogólnie, że ubezpieczeniem powinna być objęta „odpowiedzialność cywilna odnosząca się do ruchu pojazdów normalnie przebywających na jego terytorium [każdego państwa członkowskiego]”.
42      Tym samym, w przeciwieństwie do stanowiska przedstawionego przez rząd polski w przedmiocie odpowiedzi na pytanie drugie, ani ten przepis, ani inne przepisy dyrektyw dotyczących obowiązkowego ubezpieczenia nie ograniczają zakresu obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej do określonej kategorii osób, takich jak kierowca pojazdu.
43      Natomiast art. 2 ust. 1 drugiej dyrektywy, który odwołuje się do „użytkowania [lub prowadzenia] pojazdu”, i art. 3 tej dyrektywy, który odnosi się do „kierowcy lub każdej innej osoby, która ponosi odpowiedzialność cywilną za szkodę objętą ubezpieczeniem [obowiązkowym]”, wskazują na to, że omawiane ubezpieczenie dotyczy odpowiedzialności cywilnej wynikającej nie tylko z kierowania pojazdami, ale również z innych sposobów użytkowania tych pojazdów oraz z korzystania z nich przez osoby niebędące kierowcą.
44      Z orzecznictwa przytoczonego w pkt 34 i 35 niniejszego wyroku wynika też, że zakresem pojęcia „ruchu pojazdów” w rozumieniu art. 3 ust. 1 pierwszej dyrektywy jest objęty każdy rodzaj „użytkowania pojazdu, który jest zgodny z jego zwykłą funkcją, czyli z funkcją środka transportu”.
45      W tym względzie należy podkreślić, że użytkowanie pojazdów nie ogranicza się do ich prowadzenia, lecz obejmuje czynności, które – tak jak ta wspomniana w pkt 36 niniejszego wyroku – wykonywane są zwykle również przez pasażerów.
46      Należy wreszcie przypomnieć, że przepisy Unii w dziedzinie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów stoją na przeszkodzie wyłączeniu obowiązku wypłaty odszkodowania przez towarzystwo ubezpieczeniowe ofierze wypadku w ruchu drogowym, w którym uczestniczył ubezpieczony pojazd, gdy wypadek ten został spowodowany przez inną osobę niż osoba wskazana w polisie ubezpieczeniowej (zob. podobnie wyrok z dnia 1 grudnia 2011 r., Churchill Insurance Company Limited i Evans, C‑442/10, EU:C:2011:799, pkt 33–44 i przytoczone tam orzecznictwo).
47      Z powyższych rozważań wynika, że okoliczność, iż rozpatrywany w postępowaniu głównym wypadek nie jest spowodowany działaniem kierowcy pierwszego pojazdu, tylko jego pasażera, nie wyklucza sam w sobie, że użytkowanie tego pojazdu w takiej chwili może odpowiadać jego funkcji środka transportu, a w konsekwencji być objęte zakresem pojęcia „ruchu pojazdów” w rozumieniu art. 3 ust. 1 pierwszej dyrektywy.
48      Mając na względzie całość powyższych rozważań, odpowiedź na przedstawione pytania powinna brzmieć: art. 3 ust. 1 pierwszej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że zakresem pojęcia „ruchu pojazdów”, o którym mowa w tym przepisie, jest objęta sytuacja, w której pasażer stojącego na parkingu pojazdu, przy otwieraniu drzwi tego pojazdu, uderzył i uszkodził stojący obok pojazd.”
Źródło: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:62017CJ0648
https://www.youtube.com/channel/UCpaZQTkYFBdgZXyqSCAN7VQ

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *